Η Santa Catarina ruinata στο «Μπεντενάκι», στο Ηράκλειο

 

Επιμέλεια κειμένου Ρίκη Ματαλλιωτάκη

Το Μάρτιο του 2008, κατά την εκτέλεση εργασιών του Οργανισμού Λιμένος Ηρακλείου, στην περιοχή που όλοι γνωρίζουμε ως «Μπεντενάκι» και λίγο πριν το ναό του Αγίου Πέτρου των Δομινικανών ΔΕΙΤΕ ΕΔΩ σημαντικές αρχαιότητες βγήκαν απο το σκοτάδι στο φως του ήλιου.

Ο Άγιος Μάρκος των Βενετών, το Δεφτερδάρ Αχμέτ Πασά τζαμί των Τούρκων ως Σινέ- Μίνωα -Εικόνα

 

Η Βασιλική του Αγίου Μάρκου των Ενετών και το Αχμέτ Πασά τζαμί των Τούρκων είναι ένα μνημείο-κόσμημα της πόλης του Ηρακλείου.- Δείτε περισσότερα ΕΔΩ- Ελάχιστοι όμως, και ειδικά από τους νεότερους, γνωρίζουν πως το μνημείο αυτό υπήρξε κάποτε και σινεμά πρωτοστατώντας μάλιστα στην κινηματογραφική ιστορία της πόλης του Ηρακλείου.- Δείτε περισσότερα ΕΔΩ-

Ρ.Μ.

Η Ενετική Έπαυλη των Καλλέργηδων στη Ροδιά Ηρακλείου: Ένα μοναδικό μνημείο!

 

 Επιμέλεια κειμένου Ρίκη Ματαλλιωτάκη

Η Έπαυλη της Ροδιάς, ένα από τα σημαντικότερα μνημεία της Βενετοκρητικής αρχιτεκτονικής στην Κρήτη του 16ου αιώνα, αποτελεί το μοναδικό δείγμα ιδιωτικής κατοικίας σε ολόκληρη την πρώην Επαρχία Μαλεβιζίου.

Ναός Πέτρου και Παύλου του Τάγματος των Δομινικανών ή τζαμί του Σουλτάν Ιμπραχίμ

Επιμέλεια κειμένου Ρίκη Ματαλλιωτάκη

 Κτίστηκε τους πρώτους χρόνους της βενετσιάνικης κυριαρχίας και ήταν από τις πιο σπουδαίες και μεγάλες λατινικές εκκλησίες της πόλης του Ηρακλείου και ανήκε στο τάγμα των Δομινικανών (Domenicani Predicatori) δυστυχώς όμως ο σεισμός του 1508 προξένησε στο ναό τεράστιες καταστροφές.

Μια "Bon Marche" στο Οθωμανικό Ηράκλειο

 

Επιμέλεια κειμένου Ρίκη Ματαλλιωτάκη

Των πάλαι ποτέ υιών Χουσείν και Μωχαρέμ Λιτσαρδάκη. 

Θησαυροί πεταμένοι στα σκουπίδια

 

Γράφει η Ρίκη Ματαλλιωτάκη

Σεβόμενη απόλυτα το παρελθόν μια και πιστεύω ακράδαντα πως «όποιος απαξιώνει το χθες τον απορρίπτει το αύριο»  απέκτησα εδώ και χρόνια τη συνήθεια να περπατώ και να ψαχουλεύω με τα μάτια σε σημεία που οι άλλοι δεν βλέπουν τίποτα.

Μονή Αγίου Παύλου του τάγματος των Σερβιτών: 'Άλλο ένα μνημείο- θησαυρός της πόλης μας πεταμένος στα σκουπίδια

Γράφει η Ρίκη Ματαλλιωτάκη

Στο κέντρο σχεδόν της πόλης, στην γραφική οδό Θεσσαλονίκης- ΔΕΙΤΕ ΕΔΩ δίπλα στα παλιά γραφεία της  εφημερίδας «ΠΑΤΡΙΣ» κι απέναντι από την οικία Τσαχάκη,- ΔΕΙΤΕ ΕΔΩ- υπάρχει ένα στενό καλυμμένο στην κυριολεξία από σκουπίδια και αγριόχορτα που ξεπερνούν το μισό μέτρο και τίποτα δεν δείχνει πως λίγα μέτρα πιο πίσω του κρύβει ένα θησαυρό. 

Κυρά των Αγγέλων: Μια εκκλησιά που κρύβουν τα σύγχρονα καταστήματα στη Λεωφ. Καλοκαιρινού

 

Επιμέλεια κειμένου Ρίκη Ματαλλιωτάκη

Η Παναγία των Αγγέλων χτίστηκε το 13ο αιώνα και θεωρείται η σημαντικότερη εκκλησία των ορθοδόξων της Βενετοκρατούμενης Κρήτης αφού ήταν η έδρα του Πρωτόπαπα.

Η Κρήνη του Αχμέτ Φαζίλ Κιοπρουλή που δεν υπάρχει πια

 

Επιμέλεια κειμένου Ρίκη Ματαλλιωτάκη

Η Κρήνη του Αχμέτ Φαζίλ Κιοπρουλήτου,του μεγάλου βεζίρη και κατακτητή του Χάνδακα, -ΔΕΙΤΕ ΕΔΩ- βρισκόταν στη νότια πλευρά του τζαμιού ομώνυμου τζαμιού, δηλαδή του σημερινού ναού του Αγίου Τίτου -ΔΕΙΤΕ ΕΔΩ- και είχε τρεις όψεις .

Κρήνη Σαγκρέντο: Από το Δούκα της Κρήτης Ιωάννη Σαγκρέντο

 

Επιμέλεια κειμένου Ρίκη Ματαλλιωτάκη

Χτίστηκε από το Δούκα της Κρήτης Ιωάννη Σαγκρέντο, μεταξύ των ετών 1602 και 1604 μ.Χ. για να εξυπηρετούνται οι ευγενείς που συγκεντρώνονται στη Λότζια και το νερό έφτανε ως εκεί από την Καινούρια Πόρτα.

Αγιος Ιωάννης ο Βαπτιστής ή Τέμενος Σειτάν Ογλού (δαιμόνιος άνθρωπος)

 

Επιμέλεια  κειμένου Ρίκη Ματαλλιωτάκη 

Λίγοι  είναι εκείνοι που γνωρίζουν ότι σε ένα από τους πιο κεντρικούς και εμπορικούς δρόμους του Ηρακλείου, στη συμβολή των οδών Καρτερού και 1821, υπάρχει ένας Ναός αφιερωμένος στον Άγιο Ιωάννη το Βαπτιστή κσι είναι μια από τις 4 βενετσιάνικες εκκλησίες που σώζονται στο Ηράκλειο

Άγιος Ονούφριος: Στέκει ξεχασμένος στην κεντρική αγορά της πόλης μας

Επιμέλεια κειμένου Ρίκη Ματαλλιωτάκη

Ο ναός ήταν ορθόδοξος, κτίστηκε στις αρχές το 15ου αιώνα, ανήκει στον τύπο της μονόκλιτης βασιλικής, ξεχώριζε με τον εντυπωσιακό τρούλο και την ισχυρή τοιχοδομία του, για πρώτη φορά τον συναντάμε σε κατάλογο των εκκλησιών του Χάνδακα του 1583 και βρίσκεται στην συμβολή των οδών 1866 και Τσικριτζή γνωστή ως Λαδάδικα.

Κατά την περίοδο της Τουρκοκρατίας λειτουργησε ως χαμάμ ενώ μετά την αποχώρηση των Οθωμανών πουλήθηκε ως ανταλλάξομος στους ιδιώτες Βιτσαξάκη – Ελευθεράκη και για πολλά χρόνια λειτουργούσε ως λαδάδικο.

'Αλλο ένα μνημείο- θησαυρός της πόλης μας πεταμένο στα σκουπίδια

 

Γράφει η Ρίκη Ματαλλιωτάκη

ΜΟΝΗ ΑΓΙΟΥ ΠΑΥΛΟΥ ΤΟΥ ΤΑΓΜΑΤΟΣ ΤΩΝ ΣΕΡΒΙΤΩΝ (Καθολική Μονή στον Χάνδακα)

 23 Μαρτίου 2018 Γνωριζω τον τοπο μου

 Της Λιάνας Σταρίδα

Αξιόλογα τμήματα του ναού του Αγίου Παύλου του Τάγματος των Σερβιτών, Καθολικού της ομώνυμης μονής, σώζονται ακόμα μέσα σε νεότερες οικοδομές στην οδό Θεσσαλονίκης, πίσω από τα παλιά γραφεία της εφημερίδας Πατρίς, και στην οδό Ταξιάρχου Μαρκοπούλου. Το μοναστήρι συναντάται στους καταλόγους IV 121, V 120, VI (Werdmüller) 78 ως S. Paolo και VII (Coronelli) 39 ως S. Paolo, Chiesa, e Convento de’ Padri Domenicani. Ωστόσο, το μοναστήρι υπήρχε από το 1501, όπως αναφέρεται στη διαθήκη του Τζανή Γραδενίγου.

To 1951 καταγράφεται ότι βρισκόταν στις οικίες ιδιοκτησίας Ακράτου και Πασελάκη Κατίνας στην οδό Θεσσαλονίκης 4.

Σύμφωνα με την περιγραφή του Gerola: «το οικόπεδο για την ίδρυση του μοναστηριού παραχωρήθηκε από τους ευγενείς Κρητικούς στον Αντώνιο Da Viterbo. Έκτοτε το κρατούσαν οι Serviti, ώσπου πέρασε και αυτό στα χέρια των Predicatori, στα τελευταία χρόνια της βενετσιάνικης κυριαρχίας. Μα τίποτα άλλο δεν ξέρουμε ή δεν μπορούμε να συμπεράνουμε για την εκκλησία αυτή που θεωρείτο κι αυτή μια από τις πιο άθλιες λατινικές εκκλησίες της πόλης όχι μόνο για τις διαστάσεις μα και για το σύνολο της οικοδομής. Από αυτήν δεν μένει πια παρά ένα μικρό μέρος που ενσωματώθηκε στο σπίτι του Νικολάου Τσαγκάκη. Το κλίτος έχει πλάτος 3,55 μ, οι τοίχοι έχουν πάχος 1,05 μ. και στεγάζεται ακόμα με θόλο κυλινδρικό πολύ ψηλό».

Στις αρχές του 20ού αι. ήταν ορατός ο βόρειος μακρύς τοίχος και έφερε καμάρα που στηριζόταν σε δύο ανακουφιστικά τόξα.
Στον χάρτη του Werdmüller, στην περιοχή εμφανίζεται αγρός ή οικόπεδο και βόρεια η Μονή του Αγίου Παύλου των Σερβιτών

 Όπως αποτυπώνεται στον χάρτη, το κυρίως κτιριακό συγκρότημα της μονής εκτεινόταν στη βόρεια πλευρά του ναού, ανάμεσα δηλαδή στις οδούς Θεσσαλονίκης και Μονής Απεζανών και νότια της σημερινής πλατείας Ρήγα Φεραίου.
Ο Άγιος Παύλος, σύμφωνα με τον Τζουάνες Παπαδόπουλο: «…ήταν φτωχικός και είχε λίγους Δομινικανούς μοναχούς που ζούσαν από ελεημοσύνες.

Είχε ένα αρκετά μεγάλο καμπαναριό με κωνική στέγη. Αυτή η εκκλησία έβλεπε στην πλατεία όπου ο Προβλεπτής του Ιππικού έκανε την επιθεώρηση του φεουδαλικού ιππικού που είπαμε παραπάνω. Η εκκλησία αυτή και το καμπαναριό και όλα τα κελιά των μοναχών ισοπεδώθηκαν σχεδόν από τα κανόνια του εχθρού σε σημείο που δεν μπορούσε κανείς να διακρίνει τί ήταν, εκκλησία ή σπίτια

. Σε εκείνη τη συνοικία ερειπώθηκαν και όλα σχεδόν τα σπίτια γιατί το εχθρικό κανόνι χτυπούσε συχνά μια χριστιανική πυροβολαρχία που ήταν απέναντι και οι μπάλες δεν έβρισκαν το στόχο τους, έμπαιναν στην πόλη και έπεφταν σε αυτή την περιοχή και στα σπίτια παρόλο που βρίσκονταν σε μέρος χαμηλότερο από τα τείχη. Το ίδιο συνέβαινε συχνά και σε άλλες συνοικίες και εκκλησίες της πόλης».
Αρχιτεκτονικά, ο ναός ήταν σταυροειδής επιμήκης με εκατέρωθεν βραχείς κεραίες- παρεκκλήσια.
Σήμερα, εντός νεότερης οικίας, ιδιοκτησίας κληρονόμων Εμμ. Βασιλάκη σώζεται η νότια κεραία-παρεκκλήσι του Αγίου Παύλου που έχει κηρυχτεί διατηρητέο μνημείο.
Συγκεκριμένα, σώζεται το θολοσκεπές παρεκκλήσι ακέραιο και ενσωματωμένο μέσα στην οικία Βασιλάκη. Εσωτερικά έχει πλάτος 3,55 μ. και ύψος 6,10 μ., φέρει μικρό παράθυρο δυτικά και μεγαλύτερο τυφλό βόρεια. Το δεύτερο είναι αψιδωτό και ακριβώς κάτω από τη βάση του θόλου. Στο μέσον του ανατολικού τοίχου φέρει αψιδωτή κόγχη. Οι εξωτερικοί τοίχοι του, ο νότιος, ο ανατολικός και ο δυτικός είναι και το οικοδομικό όριο της όμορης ιδιοκτησίας.
Κατά τη διάρκεια ανασκαφικής έρευνας στο προς νότο όμορο οικόπεδο, αποκαλύφθηκε ο νότιος τοίχος του κεντρικού κλίτους που αποτελεί τη συνέχεια του παρεκκλησίου στα δυτικά και έχει δεχτεί πολλές μεταγενέστερες επεμβάσεις. Ο τοίχος συνεχίζεται και στις όμορες ιδιοκτησίες δυτικά και έχει ύψος περίπου 5 μ. Στο τμήμα του τοίχου που βρισκόταν μέσα στο έδαφος έχει διατηρηθεί υπόλευκο σαθρό ασβεστοκονίαμα. Σε όλη την επιφάνεια υπάρχει συνεχής πεσσοστοιχία που στηρίζει οξυκόρυφα επάλληλα τυφλά αψιδώματα. Το ύψος των τυφλών αψιδωμάτων είναι 1,90 μ. και η τοιχοποιία τους είναι ισόδομη. Ορισμένα από αυτά έχουν πληρωθεί εντελώς με αργούς λίθους και νεότερα οικοδομικά υλικά.
Στην κορυφή της τοξοστοιχίας υπάρχουν μικρά ορθογώνια φουρούσια. Τα φουρούσια και η τοξοστοιχία υποδηλώνουν την ύπαρξη κλειστού διαβατικού, (chiostro) σε αυτή τουλάχιστον την πλευρά του ναού, ανάλογο με εκείνο που υπήρχε στη βόρεια πλευρά της Παναγίας των Σταυροφόρων.

(Η δημοσίευση προέρχεται από το βιβλίο μου για τους ναούς του Χάνδακα. Για όποιον ενδιαφέρεται, εκεί υπάρχουν όλες οι βιβλιογραφικές αναφορές και η ανασκαφική έκθεση)

Στο κέντρο σχεδόν της πόλης, στην γραφική οδό Θεσσαλονίκης- ΔΕΙΤΕ ΕΔΩ-δίπλα στα παλιά γραφεία της  εφημερίδας «ΠΑΤΡΙΣ» κι απέναντι από την οικία Τσαχάκη, -ΔΕΙΤΕ ΕΔΩ-υπάρχει ένα στενό καλυμμένο στην κυριολεξία από σκουπίδια και αγριόχορτα που ξεπερνούν το μισό μέτρο και τίποτα δεν δείχνει πως λίγα μέτρα πιο πίσω του κρύβει ένα θησαυρό. 

Αγία Αναστασία του Χάνδακα: Ένα ιστορικό μνημείο της πόλης μας που στέγαζε ως πρότινος κατάστημα επίπλων.

 

Επιμέλεια κειμένου Ρίκη Ματαλλιωτάκη

Η Αγία Αναστασία αναφέρεται στις γραπτές πηγές από το 1375

Κρήνη Μελέκ Ιμπραήμ Πασά: Άλλο ένα μνημείο που αγνοείται η τύχη του

 

Επιμέλεια κειμένου Ρίκη Ματαλλιωτάκη

 Η κρήνη Κρήνη Μελέκ Ιμπραήμ Πασά κατασκευάστηκε το 1683, γεγονός που αναφέρεται σε καταχώρηση του έτους  1764 στα κατάστιχα του καδή του Χάνδακα και υδροδοτούνταν με τρεις μασούρες νερό. Ο ιστοριοδίφης Νικόλαος Σταυρινίδης τοποθετεί την ύπαρξη της στο «Μικρό Τσαρσάκι» -μικρή αγορά-, δηλαδή στη νότια πλευρά της συνοικίας της Αγίας Τριάδας, στην περιοχή γύρω από την Αρμένικη Εκκλησία. 

Το "έγκλημα" της κατεδάφισης του Ναού του Σωτήρος- Εικόνες

 

Γράφει η Ρίκη Ματαλλιωτάκη

Το Φλεβάρη του 1983 ο Δήμος Ηρακλείου έβγαλε την έκδοση που βλέπετε στην κεντρική φωτογραφία  στην οποία στιγμάτιζε το έγκλημα" της κατεδάφισης του Ναού του Σωτήρος ή "Τουρκοπαράγκας" όπως τον έλεγαν οι υπέρμαχοι της καταστροφής του.

Οικία Μηλιαρά : Πάει κι αυτή...

Επιμέλεια κειμένου Ρίκη Ματαλλιωτάκη

Η οικία Μηλιαρά, άλλο ένα κτήριο  της πόλης μας που  βρίσκεται στην οδό Αγίου Μηνά και θα έπρεπε να διατηρηθεί ως κόρη οφθαλμού, είχε την  "ευνοϊκή μεταχείριση της μερικής κατεδάφισης" καθώς κράτος και ιδιοκτήτες στάθηκαν ανίκανοι να το διασώσουν ως είχε.

Μονή Αρκαδίου: Πανανθρώπινο-και όχι μόνο Κρητικό- σύμβολο θυσίας και ηρωισμού ανά τους αιώνες

Επιμέλεια κειμένου Ρίκη Ματαλλιωτάκη

Η ακριβής ημερομηνία ιδρύσεως του μοναστηριού δεν είναι γνωστή, αλλά πιθανολογείται ότι ιδρύθηκε από τον αυτοκράτορα Αρκάδιο τον 12ο αιώνα. Κατά μια άλλη εκδοχή, το όνομα της οφείλεται σε κάποιον μοναχό Αρκάδιο που ίδρυσε τη μονή. Επίσης, η μονή ονομαζόταν και Τσανλί Μαναστίρ (δικαιούχος κώδωνας), καθώς οι μοναχοί της μονής είχαν αποσπάσει το δικαίωμα από τους Τούρκους να κτυπούν την καμπάνα αντί του σήμαντρου.

Κούλες, ή Μέγας Κουλές ή Rocca a Mare ή Castello a Mare: Ένα από τα σημαντικότερα μνημεία της πόλης μας!

 

 

Επιμέλεια κειμένου Ρίκη Ματαλλιωτάκη

Η Κρήτη από τη Μινωική ακόμα εποχή δεν είχε τείχη μια και το νησί θεωρείτο ασφαλές και χωρίς αυτά κι η ίδια νοοτροπία επεκράτησε κατά τη Ρωμαϊκή και την πρώιμη Βυζαντινή περίοδο.

Ο Άγιος Μάρκος των Βενετών, το Δεφτερδάρ Αχμέτ Πασά τζαμί των Τούρκων

 Επιμέλεια κειμένου Ρίκη Ματαλλιωτάκη

Η Βασιλική του Αγίου Μάρκου κτίστηκε τους πρώτους βενετικούς χρόνους, το 1239, βρίσκεται ακριβώς στο κέντρο του Χάνδακα, όπως ονομάζονταν τότε το Ηράκλειο, απέναντι από το τότε Δουκικό παλάτι, και αποτέλεσε τον τόπο όπου γινόταν η επίσημη ανάληψη των καθηκόντων των αρχόντων και των αξιωματούχων Ενετών καθώς επίσης και το τόπος ενταφιασμού μελών της δουκικής οικογένειας..